26 Lipiec 2019Czy wielonienasycone kwasy tłuszczowe wpływają na zdrowie serca?

 

Na rozwój chorób układu krążenia znacząco wpływa nasza codzienna dieta. Oznacza to, że w profilaktyce chorób sercowo- naczyniowych bardzo ważne jest to co jemy. Wśród istotnych dla zdrowia elementów diety można wymienić wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT). Do WNKT zaliczamy  kwasy omega-3, -6, -9. Szczególnie istotne jest dostarczanie dwóch pierwszych wraz z pożywieniem, ponieważ organizm człowieka nie jest w stanie ich samodzielnie syntetyzować, w przeciwieństwie do kwasu omega -9.

Kwasy tłuszczowe omega-3

Kwasy omega-3 w organizmie ludzkim wykazują działanie przeciwzakrzepowe, redukujące stężenie triacylogliceroli w osoczu krwi, normalizujące ciśnienie krwi, przeciwmiażdżycowe (redukują stężenie cholesterolu, zapobiegają powstawaniu blaszek miażdżycowych, hamują adhezję płytek). Ponadto spowalniają rozwój choroby niedokrwiennej i wieńcowej serca.

Wśród kwasów omega-3 szczególne znaczenie w profilaktyce chorób sercowo naczyniowych mają kwasy:

  • Alfalinolenowy (ALA) który może być przekształcany w inne kwasy wielonienasycone z tej grupy.
  • Eikozapentaenowy (EPA)
  • Dokozaheksaenowy (DHA)

EPA wykazuje pozytywne działanie na układ krążenia, ponieważ uczestniczy  w syntezie eikanozoidów trienowych:

  • PGI3 (prostacyklina I3) –działa rozkurczowo na naczynia krwionośne obniżając tym samym ciśnienie krwi i hamuje agregacje płytek krwi
  • PGE3 (prostaglandyna E3) – wykazuje podobne działanie jak PGI3
  • TXA3 (tromboksan A3)- w przeciwieństwie do wymienionych wyżej eikanozoidów, TXA3 wykazuje słabe właściwości proagregacyjne oraz doprowadza do zwężenia światła naczyń poprzez skurcze mięśni gładkich naczyń krwionośnych.

Badania wykazują, że kwas DHA prawdopodobnie ma większe znaczenie w profilaktyce schorzeń sercowo-naczyniowych. Charakteryzuje się on silniejszym działaniem hipotensyjnym (obniżającym ciśnienie) w porównaniu do EPA. Chroni (podobnie ja kwas eikozapentaenowy) przed rozwojem miażdżycy (i jej skutkami: chorobą wieńcową oraz zawałem), zapobiegając powstawaniu blaszek miażdżycowych. Skuteczniej od EPA wpływa na wzrost stężenia HDL oraz obniżenie poziomu LDL w krwi. Wykazano także korelację między niskim stężeniem kwasu DHA w surowicy krwi, a podwyższonym ryzykiem śmierci w wyniku chorób sercowo-naczyniowych.

Źródło omega-3

Najlepszym źródłem kwasów omega -3 są tłuste ryby morskie (np. łosoś, śledź, makrela). Jednak można je również znaleźć w orzechach włoskich, siemieniu lnianym, oleju rzepakowym, nasionach chia czy algach morskich.

 

 

Kwasy omega-6

Aktualne badania nie potwierdzają korzystnego wpływu kwasów omega-6 na funkcjonowanie układu krążenia. Dawniej uważano że kwas linolowy (główny przedstawiciel tej grupy i prekursor pozostałych kwasów omega-6) korzystnie wpływa na stężenie cholesterolu we krwi, znacząco obniżając ryzyko rozwoju miażdżycy. Chociaż  wykazano, że kwas linolowy faktycznie obniża poziom cholesterolu, to wcale nie redukuje ryzyka śmierci w skutek chorób układu sercowo-naczyniowego. Dodatkowo kwasy omega- 6 prawdopodobnie zwiększają ryzyko arytmii i niedokrwienia mięśnia sercowego.

Kwas archaidowy (AA), należący do kwasów omega-6, podobnie jak EPA uczestniczy w syntezie eikanozoidów tyle że dienowych, które działają antagonistycznie w stosunku do eikanozoidów trienowych.  Do eikanozoidów dienowych należą:

  • PGI2 (prostacyklina I2) jedyny eikanozoid syntetyzowany z udziałem kwasu AA o pozytywnym działaniu na układ krążenia. Pełni podobne funkcje jak PGI3 oraz PGE3.
  • PGE2 (prostaglandyna E2) charakteryzuje się silnym działaniem prozapalnym i immunosupresyjnym oraz stymuluje produkcje reniny.
  • TXA2 (tromboksan A2) –czynnik o silnym działaniu proagregacyjnym i skurczowym (doprowadza do zwężenia światła naczyń krwionośnych, zwłaszcza wieńcowych. Wysokie stężenie TXA2 zwiększa ryzyko wystąpienia arytmii i niedokwienia mięśnia sercowego.

Odpowiednie stężenie kwasów omega-3 wpływa na poziom eikozanoidów dienowych; zwiększa ilość PGI2 i hamuje syntezę PGE2 oraz TXA2.

Obecny stan wiedzy nie pozwala na pewne określenie korzystnego bądź negatywnego wpływu kwasów omega-3 rozwój chorób układu krążenia. Pewne jest, że kwasy z tej grupy są niezbędne do prawidłowego funkcjonowanie organizmu człowieka dlatego warto spożywać produkty bogate w kwasu omega-6.

Natomiast w profilaktyce chorób sercowo- naczyniowych bardzo ważny jest stosunek stężenie kwasów omega-3 do omega- 6. Nie powinien on wynosić więcej niż 3:1. Pamiętajmy, że w przeciętnej diecie europejczyka stosunek ten wynosi nawet 20:1!!!

Źródła omega- 6

Kwasy z grupy omega-6, zwłaszcza kwas linolowy najłatwiej znaleźć w różnego rodzaju olejach roślinnych, np.: oleju słonecznikowym, kukurydzianym, z wiesiołka. Kwas AA występuje również w drobiu oraz jajach.

  

 

Autorką artykułu jest Paulina Wierkiewicz, która na co dzień pisze dla portalu Proserce na którym znajdziecie dużo informacji na temat chorób sercowo naczyniowych, diagnostyki i leczenia.

 

Literatura

  1. Dutkowska A. i in. Rola kwasów tłuszczowych n-3 oraz n-6 w prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego. Choroby Serca i Naczyń 2015, 3: 154–159
  2. Jandacek R.J. Linoleic Acid: A Nutritional Quandary. Healthcare 2017, 5, 25
  3. Marciniak-Łukasiak K. Rola i znaczenie kwasów tłuszczowych omega-3. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 6:, 24 – 35
  4. Materac E. i in. Rola kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 w organizmie człowieka. Bromat. Che. Toksykol. 3013, 46,2: 225-233
  5. Nelson J.R. Potential benefits of eicosapentaenoic acid on atherosclerotic plaques. Vascular Pharmacology 91 (2017) 1–9
  6. Richard C. Docosahexaenoic Acid. Adv Nutr 2016;7:1139–41
  7. Siridwardhana N. i in. Health Benefits of n-3 Polyunsaturated Fatty Acids: Eicosapentaenoic Acid and Docosahexaenoic Acid. Adv Food Nutr Res. 2012;65:211-22.
  8. Stołyhwo-Szpajder M. i in. Wielonienasycone kwasy tłuszczowei ich wpływ na czynniki ryzyka miażdżycyze szczególnym uwzględnieniemciśnienia tętniczego. Arterial Hypertension 2001, 5, 3: 211–219

 

NIE CZEKAJ do jutra. ZACZNIJ już dziś!